Khi nhắc đến cụm từ “di sản kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh”, ắt hẳn trong tâm trí mỗi cư dân thành phố đều dấy lên một cảm xúc đặc biệt. Chúng không chỉ là những khối kiến trúc nằm yên trong lòng phố thị, mà là từng nhịp đập thầm lặng đang hòa vào cuộc sống hiện đại, là kết tinh của lịch sử, văn hóa và con người qua bao lớp thời gian.
Thành phố mang tên Bác – thành phố của những nhịp sống hối hả – vẫn giữ lại cho mình những khoảng lặng đầy tự hào qua những biểu tượng kiến trúc sống động: Ủy ban nhân dân Thành phố, Bến Nhà Rồng, Cột cờ Thủ Ngữ, Nhà hát Thành phố, và Hội trường Thống Nhất (Dinh Độc Lập).
Đứng uy nghi giữa trung tâm thành phố, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh là công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu, được xây dựng từ năm 1898. Với tông màu vàng nhạt, mái ngói đỏ, tháp đồng hồ nổi bật và những chi tiết phù điêu chạm khắc cầu kỳ, tòa nhà vừa mang nét cổ điển thanh lịch nhưng cũng vừa vững chãi, trang nghiêm. Trải qua bao thăng trầm, nơi đây không chỉ là trái tim điều hành nhịp sống của thành phố mà còn là một phần ký ức của người dân Sài Gòn như một trang sách lịch sử đang lặng lẽ lật mở giữa đời sống thường ngày.
Bến Nhà Rồng – một “chứng nhân” của lịch sử và là nơi ghi dấu bước chân đi tìm dáng hình đất nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào năm 1911 – vẫn lặng lẽ soi bóng bên dòng sông Sài Gòn. Công trình mang dáng dấp kiến trúc phương Tây, hòa quyện cùng những họa tiết Á Đông tinh xảo, nổi bật với hình ảnh đôi rồng chầu nguyệt uy nghiêm trên nóc mái.
Không đơn thuần là sự giao thoa nghệ thuật, nơi đây còn là biểu tượng thiêng liêng của lý tưởng cách mạng và khát vọng giải phóng dân tộc. Giờ đây, Bến Nhà Rồng, hay Bảo tàng Hồ Chí Minh – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh, tiếp tục sứ mệnh gìn giữ hàng trăm hiện vật quý giá và những câu chuyện lịch sử đầy xúc động. Những người đến đây không chỉ để tham quan mà còn để tìm về cội nguồn, để lặng mình trước ánh sáng lý tưởng của một con người vĩ đại.
Rẽ lối về phía Bến Bạch Đằng, Cột cờ Thủ Ngữ hiên ngang đứng giữa nền trời, mang dáng hình như một mũi lao lịch sử. Được dựng nên từ năm 1865, cột cờ từng là điểm báo hiệu tàu thuyền ra vào bến cảng, gắn bó với ký ức thương cảng sầm uất bậc nhất Đông Nam Á một thời. Hơn một thế kỷ trôi qua, nơi này vẫn vẹn nguyên vẻ trầm mặc giữa lòng đô thị hiện đại như một người gác cổng thầm lặng cho thành phố. Ở đây, quá khứ không bị lãng quên mà hiện diện sống động và đầy kiêu hãnh trong trái tim mỗi người con Sài Gòn.
Tòa dinh thự này đã chứng kiến khoảnh khắc lịch sử trọng đại ngày 30/4/1975 khi xe tăng của đoàn quân giải phóng húc đổ cánh cổng, chấm dứt chiến tranh, mở ra một kỷ nguyên mới cho đất nước. Hội trường Thống Nhất (Dinh Độc Lập) không chỉ là một công trình với giá trị kiến trúc độc đáo mà còn là biểu tượng bất diệt của hòa bình và thống nhất dân tộc. Dù thời gian có chảy trôi thì những giá trị tinh thần nơi đây vẫn luôn sống động từng ngày, như chính nhịp sống bền bỉ của Thành phố mang tên Bác.
Chợ Bến Thành là một ngôi chợ nằm tại phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một kiến trúc mang dấu ấn thời Pháp thuộc, đồng thời phản ánh vẻ đẹp hài hòa giữa cổ điển và hiện đại. Nơi đây không chỉ là nơi giao thương, mà còn là một biểu tượng văn hóa. Ngày 22/11/2024, chợ Bến Thành đã được trao bằng và quyết định xếp hạng Di tích cấp Thành phố.
Công trình kiến trúc nổi bật với tháp đồng hồ mang phong cách tối giản nhưng uy nghi cùng với mái ngói đỏ truyền thống và những bức tường vàng nhạt gợi lên sự cổ kính, tạo sự hài hòa với cảnh quan xung quanh và mang lại cảm giác gần gũi. Đây chắc chắn là một trong những địa điểm mua sắm mà du khách không thể bỏ qua khi đến tham quan thành phố tấp nập này.
Nhìn từ trên cao năm công trình, cũng là năm biểu tượng, năm mạch nguồn di sản của Thành phố Hồ Chí Minh, dẫu khác nhau về hình dáng, về chất liệu, nhưng đều mang trong mình một sứ mệnh chung: kể lại lịch sử, gìn giữ bản sắc, và nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc. Chúng không chỉ dành cho du khách chiêm ngưỡng, mà còn là nơi để lớp trẻ hôm nay hiểu về nguồn cội, về những giá trị đã làm nên hình hài đất nước.
Thực hiện: Trần Minh Châu
