Câu hỏi của Tổng Bí thư Tô Lâm, “Khi nào xây dựng được bộ sách giáo khoa thống nhất?” thoạt nghe tưởng chỉ là một chất vấn cho ngành giáo dục. Nhưng thực ra, nó xuất hiện đúng vào cao điểm khi Bộ Chính trị vừa đưa ra hai nghị quyết lớn liên quan trực tiếp đến đời sống hàng ngày của nhân dân: Nghị quyết 70 về an ninh năng lượng và Nghị quyết 71 về đột phá giáo dục. Đặt trong dòng chảy ấy, câu hỏi trở thành một lát cắt nhỏ phản chiếu tinh thần cải cách đang hình thành rõ nét.
Ở điện lực, Nghị quyết 70 đánh dấu một bước ngoặt: lần đầu tiên Bộ Chính trị yêu cầu xóa bỏ dần độc quyền, cơ cấu lại EVN và mở ra thị trường cạnh tranh để người dân có quyền lựa chọn nhà cung cấp điện. Quyền lựa chọn này nay mới được đưa vào một ngành được coi là “bất khả xâm phạm”. Nó cho thấy sự thay đổi căn bản: thay vì để một tập đoàn gánh cả chuỗi, rồi khi lỗ thì dân chịu, nay chính người dân trở thành trung tâm, dùng sức ép thị trường để buộc ngành điện phải vận hành minh bạch và hiệu quả.
Ở giáo dục, Nghị quyết 71 nhấn mạnh một điều chưa từng được nói thẳng: giáo dục đào tạo là nhân tố quyết định vận mệnh dân tộc. Mục tiêu cũng rất cụ thể: đến năm 2030, phổ cập mầm non cho trẻ 3–5 tuổi, giáo dục bắt buộc đến hết THCS, sách giáo khoa miễn phí cho toàn bộ học sinh; và đến năm 2045, Việt Nam phải có ít nhất 5 trường đại học lọt top 100 thế giới. Trên nền ấy, câu hỏi của Tổng Bí thư về một bộ sách thống nhất không chỉ là chuyện “có làm hay không”, mà là phép thử xem ngành giáo dục có đủ bản lĩnh thực thi cam kết này hay không.
Nếu Nghị quyết 70 “cởi trói” cho hạ tầng vật chất, thì Nghị quyết 71 “chuẩn hóa” hạ tầng tri thức. Một bên là quyền bật công tắc điện, một bên là quyền lật trang sách của học trò. Cả hai đều được soi chiếu dưới cùng một tinh thần: không thể chậm trễ, không thể trì hoãn, cải cách phải đến tận tay người dân.
Nhìn vào diễn biến ấy, có thể thấy bầu không khí chuẩn bị cho Đại hội XIV đang rất mới: không chỉ bàn về những tầm nhìn xa, mà đi thẳng vào những chỗ nghẽn rất cụ thể trong đời sống. Khi Bộ Chính trị nói “người dân được chọn mua điện”, và Tổng Bí thư hỏi “bao giờ có sách giáo khoa thống nhất”, thì thông điệp không còn là khẩu hiệu, mà là hành động phải được đo bằng những gì người dân cảm nhận hàng ngày.
QĐNDVN
