Ngày 15-3-2026 tới đây, cử tri cả nước sẽ thực hiện quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mình là đi bầu cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI và đại biểu hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây là sự kiện chính trị trọng đại, ngày hội lớn của toàn dân. Thế nhưng, các thế lực thù địch và cơ hội chính trị đã sử dụng mọi chiêu trò để xuyên tạc, chống phá. Loạt bài viết này sẽ vạch trần những thủ đoạn nham hiểm đó và kiến nghị các giải pháp đấu tranh làm thất bại những âm mưu thâm độc của các thế lực thù địch
Sau thất bại thảm hại về việc xuyên tạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, các thế lực thù địch và cơ hội chính trị chuyển sang việc chống phá cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Những tiếng nói lạc lõng trước ngày bầu cử – ngày hội lớn của dân tộc đã và đang được vạch trần.
Làm vẩn đục mùa Xuân vui tươi của dân tộcXuân Bính Ngọ vừa về trên khắp mọi miền Tổ quốc thân yêu của chúng ta. Hiếm có năm nào mà mùa Xuân lại hội tụ được cả “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” như mùa Xuân này. Đặc biệt là yếu tố “nhân hòa” khi Đại hội đại biểu lần thứ XIV của Đảng vừa thành công rất tốt đẹp. Khắp nơi tưng bừng đón chào Ngày bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 với rất nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, tạo không khí vui tươi, phấn khởi của mùa Xuân khởi đầu cho kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Thế nhưng lại có những người làm vẩn đục mùa Xuân vui tươi của dân tộc, đưa ra những thông tin lạc lõng, trái ngược với những suy nghĩ của đại đa số Nhân dân. Trên một số trang mạng xã hội đã có ý kiến của một số người tự nhận là “chuyên gia”, “yêu nước”, “nhà dân chủ”, “yêu tự do”… nhưng phát ngôn lại sặc mùi của những kẻ bán nước, thiếu nhận thức. Họ phủ nhận quyền lực của Quốc hội và HĐND. Chúng cho rằng, “ở Việt Nam, Đảng cộng sản đã quyết định hết rồi, vì thế không cần Quốc hội và HĐND”.
Những tiếng nói lạc lõng nói trên thực chất là luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch trước ngày hội lớn của đất nước, nhằm phủ nhận bản chất tốt đẹp của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hạ thấp quyền lực của Quốc hội và HĐND các cấp.
Có chuyện nực cười rằng, chính các đối tượng đưa ra các luận điệu phủ nhận vai trò của các cơ quan dân cử ở Việt Nam lại đưa ra các thông tin cho rằng: “Bầu cử ở Việt Nam là sự “chia phe kéo cánh”, “đấu đá nội bộ”, “lợi ích nhóm”, “mua bán chức tước”… Có người còn quy chụp rằng: “Kết quả bầu cử đã được “sắp đặt từ trước”. Những luận điệu này hoàn toàn không xuất phát từ phân tích khách quan hay cơ sở khoa học, pháp lý nào, mà là sản phẩm của sự áp đặt chủ quan, nhìn nhận đời sống chính trị Việt Nam bằng lăng kính của sự thù địch.
Đặc biệt, sau khi Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn – Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia ký ban hành Nghị quyết công bố 864 người đủ điều kiện ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại 182 đơn vị bầu cử, để lựa chọn 500 đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ mới, các thế lực thù địch và cơ hội chính tri đã huy động tổng lực để xuyên tạc các ứng cử viên ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.
Chúng rêu rao rằng bầu cử ở Việt Nam là “diễn kịch”, “đảng cử dân bầu”, “người ngoài Đảng cộng sản không thể đứng trong Quốc hội và HĐND các cấp”, “quy chế bầu cử không thể “lọt lưới” người tự ứng cử… Nguy hiểm hơn, chúng đã lợi dụng không gian mạng để tung ra các thông tin chưa kiểm chứng, các vụ việc đời tư bị cắt ghép hoặc giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra các đoạn ghi âm, video giả mạo giọng nói của lãnh đạo hoặc ứng cử viên để tung tin thất thiệt, định hướng dư luận sai lệch. Chúng “bẻ lái” các vụ việc xử lý cán bộ vi phạm gần đây thành sự yếu kém của hệ thống, gắn kết các vụ khiếu kiện về đất đai, môi trường hoặc những khó khăn kinh tế tạm thời để kích động người dân gây rối, hạ thấp uy tín, bôi nhọ danh dự của các ứng cử viên được giới thiệu…
Lợi dụng quyền “tự ứng cử”, các đối tượng xấu đưa thông tin trên mạng xã hội kích động những phần tử không đủ tiêu chuẩn “tự ứng cử” để tạo scandal, sau đó vu khống chính quyền “vi phạm nhân quyền”, “loại bỏ người tài” khi họ không lọt qua các vòng hiệp thương do thiếu sự tín nhiệm của cử tri nơi cư trú.
Sự thật về công tác bầu cử ở thế giới và tại Việt NamHiện nay, trên thế giới có ba hệ thống bầu cử được áp dụng phổ biến.
Thứ nhất, bầu cử đa số, gồm bầu đa số giản đơn, bầu đa số tuyệt đối và bầu lựa chọn. Bầu đa số giản đơn là hình thức đơn giản và phổ biến nhất, điển hình là các nước Anh, Canada, Mỹ, Malaysia… Theo hình thức này, người có số phiếu cao nhất sẽ trúng cử mà không cần tính đến số lượng phiếu tối thiểu. Bầu đa số tuyệt đối được áp dụng ở Pháp, Ba Lan, Ukraine… Theo đó, ứng cử viên chỉ được coi là trúng cử khi có số phiếu bầu cao nhất và đạt trên 50% phiếu bầu. Bầu cử lựa chọn hiện đang áp dụng ở Australia. Theo đó, cử tri chỉ bầu ra một ứng cử viên nhưng phải viết rõ tên trên lá phiếu và theo thứ tự, ai là người được ủng hộ kế tiếp, nếu ứng cử viên kia không trúng cử. Nếu không có ứng cử viên nào đạt đa số tuyệt đối, người nhận được phiếu ít nhất sẽ bị loại và sau đó cộng dồn phiếu cho đến khi một trong số những ứng cử viên đạt được đa số phiếu tuyệt đối.
Thứ hai, hình thức bầu cử đại diện tỷ lệ, thường được các nước Tây Âu áp dụng. Theo đó, cử tri bỏ phiếu cho các đảng phái chứ không phải là cho các ứng cử viên cụ thể. Số lượng nghị sĩ trúng cử phụ thuộc vào tỷ lệ phiếu bầu mà đảng phái đó thu được.
Thứ ba, bầu cử hỗn hợp. Đây là sự kết hợp của hai hình thức bầu cử đã nêu ở trên và có những biến dạng nhất định khi được áp dụng ở mỗi quốc gia.
Tại Việt Nam, hệ thống bầu cử tồn tại cùng với sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam), do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, vừa tiếp thu những giá trị dân chủ tiến bộ của nhân loại, vừa mang bản sắc văn hóa chính trị riêng của Việt Nam và được nhân dân Việt Nam chấp nhận, tôn trọng, thể hiện đầy đủ và thực chất quyền dân chủ của nhân dân, với hình thức bầu cử đặc trưng hết sức dân chủ và tiến bộ bằng “phổ thông đầu phiếu”.
Ngay từ Sắc lệnh số 14-SL, ngày 8-9-1945 – sắc lệnh đầu tiên về nguyên tắc bầu cử ở Việt Nam được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành – đã nêu rõ: “Mở cuộc Tổng tuyển cử để bầu Quốc dân đại hội” và “Quốc dân đại hội bầu theo lối phổ thông đầu phiếu cử lên”.
Tinh thần dân chủ ngay từ bản Hiến pháp và sắc lệnh về bầu cử đầu tiên của Nhà nước ta tiếp tục được kế thừa và phát triển về sau này. Về cơ bản, cử tri bầu ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Nguyên tắc phổ thông đầu phiếu là một trong những nguyên tắc cơ bản của chế độ bầu cử tiến bộ. Yêu cầu của nguyên tắc này là Nhà nước phải bảo đảm để cuộc bầu cử thực sự trở thành một cuộc sinh hoạt chính trị rộng lớn, tạo điều kiện thuận lợi để mọi công dân thực hiện quyền bầu cử của mình, bảo đảm tính dân chủ, công khai và sự tham gia rộng rãi của các tầng lớp nhân dân trong bầu cử. Nguyên tắc bình đẳng nhằm bảo đảm để công dân đều có cơ hội ngang nhau tham gia bầu cử, đồng thời đòi hỏi phải có sự phân bổ hợp lý cơ cấu, thành phần, số lượng đại biểu nhằm bảo đảm tiếng nói đại diện của các vùng, miền, địa phương, các tầng lớp xã hội; các dân tộc thiểu số và phụ nữ phải có tỷ lệ đại biểu phù hợp. Nguyên tắc trực tiếp có nghĩa là cử tri trực tiếp thể hiện ý chí của mình qua lá phiếu, cử tri trực tiếp bầu ra đại biểu của mình, không qua một cấp đại diện nào. Nguyên tắc này đòi hỏi cử tri phải tự mình trực tiếp bỏ lá phiếu bầu vào hòm phiếu, không được nhờ người bầu hộ, bầu thay. Nguyên tắc bỏ phiếu kín thể hiện ở việc loại trừ sự theo dõi và kiểm soát từ bên ngoài đối với việc thể hiện ý chí (sự bỏ phiếu) của cử tri. Cử tri viết phiếu bầu trong buồng kín và bỏ phiếu vào hòm phiếu, nhằm bảo đảm sự tự do và sự thể hiện đầy đủ ý chí của cử tri. Cử tri bầu ai, không bầu ai đều được bảo đảm bí mật.
Bốn nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín trong bầu cử được xem như một chỉnh thể của những nguyên tắc tiến bộ nhất cho một nền dân chủ hiện đại. Việc bảo đảm bốn nguyên tắc này trong bầu cử ở nước ta chính là thể hiện việc thực hiện chế định dân chủ tiến bộ, văn minh, sự tự do, dân chủ trong bầu cử.
Đỗ Phú Thọ
